Kuantumda Kadınlar: Değerler Manifestosu

Bu yazı, 24 Mayıs 2024’te yayımlanan ve 4 Temmuz’da revize edilen “Women for Quantum Manifesto of Values” başlıklı, çok yazarlı metinden çevrilmiştir. Çeviren: Duygu Küçüköz Aydemir; redaksiyon ve son okuma: Hüseyin Serbes.

Yazarlar: Almut Beige, Ana Predojević, Anja Metelmann, Anna Sanpera, Chiara Macchiavello, Christiane P. Koch, Christine Silberhorn, Costanza Toninelli, Dagmar Bruß, Elisa Ercolessi, Elisabetta Paladino, Francesca Ferlaino, Giulia Ferrini, Gloria Platero, Ivette Fuentes, Kae Nemoto, Leticia Tarruell, Maria Bondani, Marilu Chiofalo, Marisa Pons, Milena D’Angelo, Mio Murao, Nicole Fabbri, Paola Verrucchi, Pascale Senellart-Mardon, Roberta Citro, Roberta Zambrini, Rosario González-Férez, Sabrina Maniscalco, Susana Huelga, Tanja Mehlstäubler, Valentina Parigi ve Verónica Ahufinger.

Veriler, kadınların kuantum bilimindeki mevcudiyetinin birçok olumsuzluktan etkilendiğini ve üst pozisyonlara çıkıldıkça oranlarının daha da azaldığını göstermektedir. Verilerin dışında, kadın kuantum fiziği profesörleri olarak paylaştığımız kişisel deneyimlere dayanarak, halihazırdaki bilimsel liderlik, finansman ve otorite modelinin birçoğumuzu temsil etmekte başarısız olduğuna inanmaktayız. Farklı türden bir güç ve herkesin katılımını gerektiren gerçek bir değişimin zamanı gelmiştir. Kuantum için Kadınlar, bu girişimle birlikte ortak bir çaba çağırısında bulunuyor ve böyle bir dönüşüme katkıda bulunmayı amaçlıyor.

Giriş: Biz Kimiz?

Women for Quantum (W4Q), şu anda çoğunlukla Avrupa’da, ancak aynı zamanda Japonya’da da bulunan, AMO fizik (kuantum optiği, atom ve moleküler), kuantum çok cisimli fizik ve kuantum bilgi alanlarında çalışan bir grup kadın fizik profesörüdür. Hepimizin pozisyonu kadrolu ve doktora sonrası profesyonel deneyimimiz 10 yıldan fazladır. Alanımızda cinsiyet dengesini iyileştirmeyi ve profesyonel ortamımızı çeşitliliğe daha açık hale getirmeyi amaçlayan birçok girişim gözlemledik. Ancak, bu girişimlerin çoğunun bu hedeflere ulaşmada etkisiz olduğunu düşünmekteyiz. AB28 ülkeleri için birkaç durum, gözlemlerimizi doğrular niteliktedir [1]–[6].

• Doğa Bilimleri gibi geniş alanlarda, biyoloji de dahil, üniversitenin ilk yıllarında kadınlar %50’den fazla olmasına rağmen, tam profesör veya eşdeğer araştırma pozisyonlarında kadınların oranı %22’nin altındadır (Japonya’da bu oran %6’dır).
• Fizikte ise durum daha da vahimdir. Mevcut veriler, örneğin, Birleşik Krallık’ta 2019 yılında ve Almanya’da 2021 yılında fizikteki profesörlerin sadece %12’sinin kadın olduğunu ve bu oranın İspanya’da 2020 yılında %14 olduğunu göstermektedir.
• Kadınların araştırma kariyerini terk etmesi ve böylece kariyerin her aşamasında cinsiyetler arası uçurumun genişlemesi (“sızdıran boru hattı”) olgusu yaygındır.
• Kadınların araştırma fonlarına katılımı çok düşük seviyelerde kalmaktadır.
• Kadınlar genellikle erkek meslektaşlarına kıyasla topluluk hizmetleri (komiteler, değerlendirmeler, vb.) konusunda orantısız bir yük taşımaktadır.
• Akademide cinsiyetler arası ücret farkı birçok ülkede yüksek kalmaya devam etmektedir.

Bu gerçekler, kadınlar için rahatsız edici ortamlara dair ortak kişisel deneyimlerimizle birleşince [7], bizi mevcut araştırma uygulamalarının durumunu yeniden sorgulamaya yöneltmiştir: Akademik otoriteyi kim tanımlıyor ve bu nasıl yapılıyor? Genel olarak bilimsel liderliğin, özel olarak da bizim topluluğumuzun mevcut modeli nedir? Araştırma finansmanı nasıl organize ediliyor? Ve araştırma kariyerleri neden çoğu zaman bilimsel ilerlemeyi engelleyecek ölçüde aşırı rekabetçidir?

Mevcut bilimsel liderlik, fonlama ve otorite modellerinin birçoğumuzu yeterince temsil etmediğine inanmaktayız. Bunun meslektaşlarımız, kadınlar, erkekler ve ikili cinsiyet sistemine dahil olmayan kişiler için de zararlı olduğuna inanıyoruz.

Herkesin katılımını gerektiren gerçek bir değişimin zamanı geldi. Bu girişimle, bu tür bir değişimin tohumunu atmaya çalışmaktayız.

Değerler Manifestosunun Konusu Nedir?

Bu Manifesto, bizim tanımladığımız değerleri ve hedefleri ortaya koyar. Bu değerleri paylaşarak, bir diyalog başlatmayı ve yeni araştırma yöntemleriyle topluluğu bütün olarak ilerletmeyi amaçlamaktayız.

Bu değerlerin topluluğumuzun diğer üyeleri, özellikle de yeterince temsil edilmeyen gruplardan gelenler arasında yankı bulacağına inanıyoruz.

Değerler ve hedefler

• Bir topluluk olarak hareket etmeyi, paylaşım ve işbirliği kültürü ile zenginleşmeyi değerli buluyoruz.
• Güveni, dürüstlüğü ve bütünlüğü önemsiyoruz
• Çeşitliliği önemsiyor ve diğerlerini güçlendirmeye inanıyoruz.
• Yargılanma korkusu olmadan fikirlerimizi ifade etme veya soru sorma özgürlüğünü değerli buluyoruz.
• Hiyerarşi veya rol gözetmeksizin, saldırgan tutumlardan ziyade tartışmalarda ve iletişimde saygı ve nezaketi önemsiyoruz.
• Bilimsel sonuçları veya ders verirken saygılı dil ve imgeler kullanmayı önemsiyoruz.
• Gerçekliği dönüştürebilecek güce sahip kelimeler ve imgeler kullanmayı önemsiyoruz, bu da kapsayıcı ve ayrımcılık yapmayan bir bilimsel topluluk yaratmayı içerir.
• Herkesin beden alanına ve rahatlığına saygı duymayı önemsiyoruz.

Bu değerleri temel alarak aşağıdakileri hedefliyoruz:

• Kuantum biliminin yapılış ve değerlendiriliş biçimini hem şu anki hem de gelecek nesil (kuantum) bilim insanları için aktif bir şekilde dönüştürmeyi amaçlıyoruz.
• Kadın bilim insanları için açık ve hoşgörülü bir alan yaratmayı hedefliyoruz.
• Takım çalışmasının teşvik edildiği, katılımcı, kapsayıcı ve destekleyici bir bilimsel topluluk oluşturmayı hedefliyoruz. Bu topluluk, otoritenin Latince “augere” kökeninden geldiği ve “besleme” ile “büyüme” üzerine odaklandığı bir yapıya sahiptir.
• Kadınları öne çıkararak ve aynı zamanda gücü yeniden dağıtarak etkili olmayı hedefliyoruz. Şu anda, kadın bilim insanları karar alma süreçlerinde yetersiz temsil edilmekte ve etkin bir şekilde katılımları engellenmektedir, bu da onları bilim insanı olarak tanınmak yerine “odadaki kadın” konumuna düşürmektedir. Karar alma yetkisinin ve gücünün yoğunlaştırılması yerine paylaşılmasını savunuyoruz; bu paylaşımı tüm organize olmuş yapı içinde ve özellikle yüksek düzeylerde destekleyerek bilimsel topluluğun bütünlüğünü ve genel faydasını önceliyoruz.
• Bilimsel toplulukta cinsiyet önyargısını, tanınma, finansal kaynaklara erişim, terfi ve yüksek etki faktörlü dergilerde yayın gibi alanlarda kadın bilim insanlarının karşılaştığı bilinçaltı önyargıları engellemeyi amaçlıyoruz. Amacımız, bu tür önyargıların farkındalığını artırmak ve çeşitli önlemlerle etkili bir şekilde bunlarla mücadele etmektir.
• Topluluğumuzu mikroagresyonlardan, tacizden ve kadınları görünmez kılan veya rahatsız eden diğer aşağılayıcı davranışlardan özgürleştirmeyi hedefliyoruz. Kadınların kariyerlerine zarar veren bu tür davranışları sona erdirmek ve bilimsel ortamda bu konuda farkındalık yaratmak istiyoruz.
• Bilimde kalitenin değerlendirilmesinde alternatif bir yaklaşımı destekliyoruz.

Hedefimiz, kuantum fiziğindeki mevcut durumdan memnuniyetsizliği kabul etmek ve bu soruna çözüm bulmaktır. Şu anda alınan önlemlerin yeterli etki yaratmadığını düşünüyoruz. Arzu ettiğimiz değişiklik, tüm az temsil edilen topluluklar ve kuantum ekosisteminin tamamı için fayda sağlayacaktır.

Teşekkür

Bu manifesto için özellikle (kuantum) fizik ve kuantum endüstrisinden birçok meslektaşımıza, özellikle manifestomuzun (ilk) destekçilerine[1], geçtiğimiz yıllarda verdikleri destek ve yapılan tartışmalar için teşekkür etmek isteriz.

Kaynakça

[1]    European Commission, SheFigure2021, Gender in research and innovation : statistics and indicators from the European Commision. 2021. [Online]. Available: https:// op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/67d5a207-4da1-11ec- 91ac-01aa75ed71a1.

[2]    Deutches Physikalische Gesellschaft, Working Group on Equal Opportunities (AKC), Statistiken zur Situation von Physikerinnen in Deutschland. 2024. [Online]. Available: https : / / www . dpg – physik . de / vereinigungen / fachuebergreifend / ak / akc / publikationen/statistiken.

[3]    Institute of Physics (IOP), Physics Staff in UK Universities. 2023. [Online]. Available: https://www.iop.org/sites/default/files/2021-12/Physics-Staff-in-UK- Universities-HESA-Data-Brief.pdf.

[4]    Real Sociedad Esapañola de Física GEMF, Los datos hablan, (The data speak). 2024. [Online]. Available: https://www.gemf-rsef.es/informacion/.

[5]    Atominnen, “Statistiken zur Situation von Physikerinnen in Deutschland”. 2024. [On-line]. Available: https://www.atominnen.ac.

[6]    Japan associate of National Universities, The 20th Follow-up survey report for imple- mentation of gender equality promotion in the national universities,  「国立大学における男女共同参画推進の実施に関する第20回追跡調査報告書」. 2024. [Online]. Available: https://www.janu.jp/janu/gender/.

[7]    Ipsos, on behalf of the l’Oréal, International study on gender equality in science con- ducted by Ipsos on behalf of the L’Oréal Foundation and involving 5,200 scientists in 117 countries. 2024. [Online]. Available: https://www.ipsos.com/en/one- two- women-scientists-say-they-have-experienced-sexual-harassment-work

---

[1] İlk destekçiler listesi, metnin orijinal halinde yayınlanmıştır [bkz. Kuantum için Kadınlar-Değerler Manifestosu, s. 5-9].