Bu poster, 2024 Güz döneminde TED Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümünde Doç. Dr. Başak Ağın’ın verdiği Çevreci Beşerî Bilimlere Giriş dersinin sunumları için Kemal Kaan Kesim, Aden Kartalcı ve Dilara Çınar tarafından (görsel için Yapay Zeka yardımıyla) hazırlanmıştır. İçeriği Güvenç Arman Arı yayına hazırlamıştır.
This poster is prepared (with the help of AI for the visuals) and presented by Kemal Kaan Kesim, Aden Kartalcı, and Dilara Çınar in the Introduction to Environmental Humanities course taught by Assoc. Prof. Dr. Başak Ağın at TED University, Department of English Language and Literature in the Fall Semester of 2024. The content is checked and proofread by Güvenç Arman Arı.
Vibrant Matter: A Political Ecology of Things by Jane Bennett
Who coined the term?
The term vibrant matter was coined and deepened by Jane Bennett in her book titled Vibrant Matter: A Political Ecology of Things. Jane Bennett, who is an American political theorist and philosopher, introduced this term as part of her exploration of “new materialism” and the agency of matter. In this way, she brought a new perspective to materialist philosophy.
What does the term mean?
Looking at the meaning of the term, it refers to the idea that matter, traditionally seen as passive or lifeless, has its own vitality, agency, and capacity to influence and interact with the world. It challenges anthropocentric views by proposing that all material entities, whether living or non-living, have a form of intrinsic energy or “aliveness.”
To briefly introduce some of the key concepts of the term, we can focus on “agency of matter”, “interconnectedness”, and “decentering humanity”. Vibrant matter introduces the concept of agency of matter, suggesting that matter is not just a passive resource to be used by humans, but has its own dynamics and the ability to shape events. For example, a simple object like a piece of metal is not just a tool but part of larger ecological, political, and social processes that it influences. Furthermore, this example leads to the idea of interconnectedness, which emphasizes the entanglement of human and non-human entities in a network of relationships, affecting and being affected by one another. And the last concept is decentering humanity. It urges us to move beyond human-centered perspective and recognize the important role that non-human forces play in shaping the world.
Jane Bennett’ten Canlı Madde: Şeylerin Politik Ekolojisi
Bu terimi kim ortaya attı?
Canlı Madde terimi Jane Bennett tarafından Canlı Madde: Şeylerin Politik Ekolojisi başlıklı kitabında ortaya atılmış ve derinleştirilmiştir. Amerikalı bir siyaset teorisyeni ve filozof olan Jane Bennett, bu terimi “yeni materyalizm” ve maddenin eylemliliği üzerine yaptığı araştırmanın bir parçası olarak ortaya atmıştır. Bu şekilde materyalist felsefeye yeni bir bakış açısı getirmiştir.
Terim ne anlama geliyor?
Terimin anlamına bakıldığında, geleneksel anlamda pasif veya cansız olarak görülen maddenin kendi canlılığına, eylemliliğine ve dünyayı etkileme, onunla etkileşime girme kapasitesine sahip olduğu fikrini ifade eder. İster canlı ister cansız olsun, tüm maddi varlıkların bir tür içsel enerjiye veya “canlılığa” sahip olduğunu öne sürerek insan merkezli görüşlere meydan okur.
Terimin bazı anahtar kavramlarını kısaca tanıtmak gerekirse, “maddenin eylemliliği”, “içbağlılık” ve “insancılığın merkezsizleştirilmesi” konularına odaklanabiliriz. Canlı madde, maddenin sadece insanlar tarafından kullanılacak pasif bir kaynak olmadığını, kendi dinamiklerine ve olayları şekillendirme yeteneğine sahip olduğunu ifade ederek maddenin eylemliliği kavramını beraberinde getirir. Örneğin, bir metal parçası gibi basit bir nesne sadece bir araç değil, etkilediği daha büyük ekolojik, politik ve sosyal süreçlerin bir parçasıdır. Ayrıca bu örnek, insan ve insan dışı varlıkların, birbirlerini etkileyen ve birbirlerinden etkilenen bir ilişkiler ağı içinde iç içe geçmişliğini vurgulayan içbağlılık fikrine yol açmaktadır. Son kavram ise insancılığın merkezsizleştirilmesidir. Bizi insanmerkezci bakış açısının ötesine geçmeye ve insan dışı güçlerin dünyayı şekillendirmede oynadığı önemli rolü tanımaya çağırır.
What is the importance of the term?
Instead of the effect of an action with the purpose of immediately “modifying” nature and seeking self-interest, the term’s importance lies in the positive effects it can have on environmental policies by seeing ourselves as a part of the assemblage of nature which includes inorganic and non alive matter bodies. In Chapter 2 of Vibrant Matter, assemblages are described as “…ad hoc groupings of diverse elements, of vibrant materials of all sorts. … living, throbbing confederations that are able to function despite the persistent presence of energies that confound them from within” (pp. 23-24).
Our dualistic and anthropocentric views have negative effects on the environment. We conceive of matter as passive and entirely available for human use, meaningless until human intervention as though human is the opposite of all the other material bodies that we share our environment with. But if we conceive of matter as “vibrant,” possessing the power to exist and enhance in and of itself, forming assemblages, producing effects and vitalizing, becoming active participants in the systems we live in, we can change our understanding of our environment to achieve a more sustainable interaction with the natural world. Bennet suggests that we as humans shouldn’t see ourselves as separate from the environment. We are co-actors within the assemblage of matters when it comes to shaping the environment that we all share, and this is why we should take responsibility in the effects we create. Other material bodies are also co-actors on the environment and even in the human body (i.e. food!) and it can have agency rather than being something that can only be affected by human agency.
Terimin önemi nedir?
Bu terimin önemi, doğayı hemen değiştirmek ve kendimize kâr sağlamak amacıyla yapılan bir müdahalenin etkisinden ziyade, kendimizi organik olmayan ve canlı olmayan maddeler de dahil olmak üzere doğanın bir parçası olarak görmenin çevre politikaları üzerinde yaratabileceği olumlu etkilerdedir. Bölüm 2’de, öbekleşmeler (assemblages) şu şekilde tanımlanır: “… çeşitli unsurların, her türden canlı malzemenin geçici gruplaşmalarıdır. Öbekleşmeler; yaşayan, bir nabız gibi atan konfederasyonlardır ve onları içten içe karıştıran enerjilerin ısrarlı varlığına rağmen işlevlerini sürdürebilirler” (s. 57). [Buradaki alıntı, Başak Ağın’ın 2024’te Akademim Kitaplığından çıkan çevirisinden verilmiştir].
İkili düşünceye dayalı ve insan-merkezci (antroposantrik) bakış açılarımız çevre üzerinde olumsuz etkiler yaratır; materyalleri pasif, tamamen insan kullanımı için, insan müdahalesine kadar anlamsız olarak görürüz. Sanki insan, çevremizi oluşturan diğer maddelerin tümüne zıttır. Ancak, maddeyi “canlı” yani kendi kendine var olma ve kendini geliştirme, birleşimler oluşturma ve etki yaratıp harekete geçirme gücüne sahip olan, yaşadığımız sistemlerin aktif katılımcıları olarak algılarsak çevremizi anlama biçimimizi değiştirebilir, doğayla daha sürdürülebilir bir etkileşim kurmamızı sağlayabiliz. Bennett, insanların kendilerini çevreden ayrı görmemeleri gerektiğini, çevreyi şekillendirmede bizlerin de ortak aktörler olduğumuzu, bu nedenle yarattığımız etkilerin sorumluluğunu almamız gerektiğini öne sürer. Diğer maddeler de çevremizde, hatta insan bedeninde birer eş aktördür (örneğin: yiyecek!) ve yalnızca insan etkisine bağlı bir şey olmak yerine kendi başına bir etkiye sahiptir.
Is this concept a part of a bigger theory? What is the importance of that theory and how are the concept and the theory related?
Vibrant Matter is part of a broader theoretical framework known as new materialism, a field in contemporary philosophy and critical theory. This framework challenges traditional notions of matter as inert or passive and instead emphasizes the dynamic, active, and vibrant qualities of nonhuman entities and forces. The concept originates from Jane Bennett’s book Vibrant Matter: A Political Ecology of Things. In her work, Bennett argues for a “vital materialism,” where all matter, whether living or non-living, is seen as having agency, influence, and the capacity to shape the world. Drawing attention to the interconnectedness of human and non-human beings, she argues that human agency is constituted together with the agency of things.
- Thing-Power: Nonhuman entities (like objects, ecosystems, or even trash) exert influence and have a form of agency.
- Assemblages: Humans and nonhumans are part of complex, interconnected networks where agency is distributed.
- Political Ecology: The book has implications for politics and ethics, urging humans to reconsider their role and responsibility within ecological systems.
Relationship Between the Concept and the Theory
Concept as Foundation: The concept of vibrant matter emphasizes that all matter possesses vitality, agency, and the capacity to affect and be affected. This challenges the traditional dichotomy of “active” humans versus “passive” objects.
Theory as Framework: The theory of vibrant matter expands this concept into a philosophical, ethical, and political framework. It provides a lens to reconsider ecological relationships, political systems, and ethical responsibilities.
Importance of the Theory
Rethinking Agency and Responsibility: By attributing agency to nonhuman entities, vibrant matter redefines how we think about causality, responsibility, and power. It suggests that humans are not the sole actors shaping the world but are part of larger assemblages of human and nonhuman forces.
Challenging Anthropocentrism: Traditional Western thought often prioritizes humans over nonhuman entities. The theory of vibrant matter disrupts this view, advocating for a post-anthropocentric perspective where humans and nonhumans are equally integral to the world.
Environmental and Political Implications: The theory has practical significance in addressing environmental degradation. By acknowledging the vibrancy of all matter, it calls for a more inclusive political ecology where nonhuman entities—such as ecosystems, rivers, or even pollutants—are considered stakeholders in decision-making.
Interdisciplinary Influence: Vibrant matter has impacted fields like art, architecture, and urban design, encouraging practices that highlight the agency and vitality of materials.
Bu kavram daha büyük bir teorinin parçası mıdır? Bu teorinin önemi nedir ve kavram ile teori arasında nasıl bir ilişki vardır?
Canlı Madde, çağdaş felsefe ve eleştirel teori alanında yer alan yeni materyalizm olarak bilinen daha geniş bir teorik çerçevenin bir parçasıdır. Bu çerçeve, maddenin hareketsiz ya da pasif olduğu yönündeki geleneksel kavramlara meydan okuyarak insan dışı varlıkların ve güçlerin dinamik, aktif ve canlı niteliklerini vurgular. Bu kavram, Jane Bennett’in Canlı Madde: Şeylerin Politik Ekolojisi adlı kitabından kaynaklanır. Bennett, eserinde tüm maddenin, ister canlı ister cansız olsun, bir tür etkiye, dünyayı şekillendirme kapasitesine ve bir eylemliliğe sahip olduğunu savunduğu bir “vital materyalizm” (canlı materyalizm veya dirimsel materyalizm) anlayışını ileri sürer. İnsan ve insan dışı varlıkların birbirine yani “içbağlılığına” dikkat çekerek, insan eylemliliğinin, şeylerin eylemliliğiyle birlikte oluştuğunu iddia eder.
1. Şey-Gücü (Thing-Power): İnsan dışı varlıklar (nesneler, ekosistemler ya da hatta çöp gibi) etki yaratır ve bir tür eylemliliğe sahiptir.
2. Topluluklar: İnsanlar ve insan dışı varlıklar, eylemliliğin dağıtılmış olduğu karmaşık, birbirine içten bağlı ağların bir parçasıdır.
3. Politik Ekoloji: Kitap, insanların ekolojik sistemler içindeki rollerini ve sorumluluklarını yeniden düşünmeye teşvik ettiğinden siyaset ve etik alanında önemli bir etkiye sahiptir.
Kavram ve Teori Arasındaki İlişki
Kavramın Temel Oluşturucu Rolü: Canlı madde kavramı, tüm maddelerin canlılık, eylemlilik ve etkileme/etkilenme kapasitesine sahip olduğunu vurgular. Bu, “aktif/eyleyen” insanlar ile “pasif/eylenen” madde arasında yaratılan geleneksel ayrımın sorgulandığı bir fikirdir.
Teorinin Çerçeveyi Oluşturmada Rolü: Canlı madde teorisi, bu kavramı felsefi, etik ve politik bir çerçeveye uygular. Ekolojik ilişkileri, politik sistemleri ve etik sorumlulukları yeniden değerlendirmek için bir bakış açısı sunar.
Teorinin Önemi
Faaliyetleri ve Sorumluluğu Yeniden Düşünmek: Canlı madde, insan dışı varlıklara eylemlilik atfederek nedensellik, sorumluluk ve güç kavramlarını yeniden tanımlar. İnsanların dünyayı şekillendiren tek aktörler olmadığını, insan ve insan dışı güçlerin daha büyük birleşimlerin bir parçası olduğunu öne sürer.
Antroposantrizme Meydan Okuma: Geleneksel Batı felsefesi, genellikle insanları insan dışı varlıkların üzerinde tutar. Canlı madde teorisi, bu bakış açısını bozarak insanlar ve insan dışı varlıkların dünyaya eşit derecede entegre olduğu post-antroposantrik bir perspektifi savunur.
Çevresel ve Politik Yansımalar: Teori, çevresel bozulmayı ele alma konusunda pratik bir öneme sahiptir. Tüm maddelerin canlılığını kabul ederek ekosistemler, nehirler, ve hatta atıklar gibi insan dışı varlıkların, karar alma süreçlerinde paydaş olarak görülmesi gerektiğini savunan, daha kapsayıcı bir politik ekoloji çağrısında bulunur.
Disiplinlerarası Etki: Canlı madde, sanat, mimarlık ve kentsel tasarım gibi alanlarda etki yaratmıştır. Bu, maddenin eylemliliğini ve canlılığını vurgulayan uygulamaları teşvik eder.
