Bu poster, 2024 Güz döneminde TED Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümünde Doç. Dr. Başak Ağın’ın verdiği Çevreci Beşerî Bilimlere Giriş dersinin sunumları için Nazlıcan Adıgüzel, Irmak Şengezer, Yağmur Gönen, Sueda Cebeci ve Halise Karaca tarafından hazırlanmıştır. İçeriği Azranur Elif Sucuoğlu yayına hazırlamıştır.
This poster is prepared and presented by Nazlıcan Adıgüzel, Irmak Şengezer, Yağmur Gönen, Sueda Cebeci, and Halise Karaca in the Introduction to Environmental Humanities course taught by Assoc. Prof. Dr. Başak Ağın at TED University, Department of English Language and Literature in the Fall Semester of 2024. The content is checked and proofread by Azranur Elif Sucuoğlu.
Ecofeminism, also known as ecological feminism, is a feminist theory and movement that argues that both the oppression of women and the degradation of nature are interconnected and encouraged by the same patriarchal capitalist system. According to ecofeminists, due to their shared existence within this dominant system, the exploitation of women and nature bears significant similarities.
These similarities can be visualized through a Venn diagram illustrating the exploitation of women and nature. The left circle represents examples of environmental exploitation resulting from a system that prioritizes profit over sustainability. The right circle highlights the ways in which women are exploited, such as the undervaluation of their labor in both professional and domestic spheres. Women’s work is often worth less than men’s, and patriarchal societies impose traditional roles and expectations that limit their autonomy.
At the intersection of the diagram, themes that overlap between the exploitation of nature and women emerge. Ecofeminists argue that patriarchal and capitalist systems perceive both nature and women as commodities. Both are objectified and valued only for their utility. Nature is commodified through its resources, while women are valued for their labor or appearance. Both are expected to give endlessly, nature provides resources for human consumption, while women are expected to offer care and support to others at their own expense. Finally, both nature and women experience violence, whether through environmental destruction or gender-based violence.
The term “ecofeminism” was first coined by French feminist activist Françoise d’Eaubonne in her 1974 book Le Féminisme ou la Mort. She introduced the idea that ecological and feminist issues are parallel, referring to them as “the double problem.” According to d’Eaubonne, the root cause of both gender and environmental issues is patriarchal society. She argued that male-dominated structures exploit both women and nature, advocating for an ecofeminist revolution to radically transform this male-centered world. In her view, human rights concerning gender and environmental protection should be addressed equally.
Another key figure in the development of ecofeminism is American feminist theologian Rosemary Radford Ruether. She pioneered the concept of ecofeminist theology, arguing that religion devalues both women and nature. This idea challenges the traditional association of divine creative power with masculinity. In her books Gaia and God: An Ecofeminist Theology of Earth Healing and Sexism and God-Talk, she explores the intricacies of ecofeminist theology in detail.
One of the significant historical events that contributed to the emergence of ecofeminism was the anti-nuclear power movement. Beginning in the 1970s, these movements viewed nuclear power as a symbol of the patriarchal, industrialized world and its environmental destruction. Women played a prominent role in these protests, reinforcing the link between ecological degradation and gender oppression.
The Importance of Ecofeminism
The importance of ecofeminism lies in its role as both a guide and a warning against the Western male-dominated system, which exploits both women and nature. This system divides society and creates imbalances for the benefit of a privileged few. Ecofeminism not only emphasizes the connection between humans and nature but also recognizes nature’s inherent value, independent of human existence. Moreover, it critiques the patriarchal portrayal of nature as solely benevolent and controllable, ignoring its complexities.
Ecofeminist thought argues that the systemic exploitation of both women and nature is not merely a social perception but a structural issue tied to economic and political power dynamics. While many environmental movements approach ecological issues from technical and scientific perspectives, ecofeminism advocates for a broader, more comprehensive approach, asserting that environmental problems are deeply rooted in social structures. Thus, ecofeminism extends beyond environmental protection and gender equality, serving as a crucial framework for achieving social and ecological justice. In conclusion, the ecofeminist perspective provides a more holistic approach to both environmental and social equality movements.
Ecofeminism and Related Theories
Ecofeminism is a movement that encompasses multiple theoretical perspectives while also connecting to broader theoretical frameworks. Four key related theories discussed in this article are Feminist Theory, Environmentalism, Postcolonial Theory, and Critical Theory.
Feminist Theory and Ecofeminism
Ecofeminism builds on feminist theory by applying feminist principles to environmental issues. It critiques how patriarchal systems exploit and harm both women and the environment. Feminist theory has long addressed gender inequality and women’s rights, and ecofeminism extends these concerns to ecological harm. It also highlights how marginalized groups, including women and LGBTQ+ individuals, often face both gender-based and environmental injustices.
Environmentalism and Ecofeminism
Traditional environmentalism has focused on protecting nature and raising awareness about environmental issues. However, it has often overlooked social inequalities such as gender and race. Ecofeminism critiques this gap by arguing that environmental degradation is rooted in power structures that exclude women, LGBTQ+ individuals, and indigenous communities. Ecofeminism advocates for a more inclusive environmentalism that recognizes the intersection of ecological destruction with social, cultural, and political oppression.
Postcolonial Theory and Ecofeminism
Postcolonial theory examines the legacies of colonialism, particularly how colonizers exploited both indigenous people and their environments. Ecofeminism builds on this by linking the oppression of women and nature to colonial and neo-colonial power dynamics. It critiques the ongoing colonial influence on both gender and environmental issues and emphasizes the importance of addressing these historical legacies.
Critical Theory and Ecofeminism
Critical theory interrogates societal structures, exposing the root causes of systemic oppression and inequality. Similarly, ecofeminism critiques the interconnected oppression of women and nature, arguing that these issues stem from patriarchal, capitalist, and colonial systems. Both perspectives challenge dominant power structures and call for transformative social change.
By examining these related theoretical frameworks, it becomes evident that ecofeminism is deeply interconnected with broader critiques of systemic oppression. Understanding its ties to feminist, environmentalist, postcolonial, and critical theories allows for a more comprehensive analysis of its significance.
Ekofeminizm, diğer adıyla ekolojik feminizm, kadınların baskı altında tutulması ile doğanın tahrip edilmesinin aynı ataerkil kapitalist sistem tarafından teşvik edildiğini ve birbirleriyle bağlantılı olduğunu savunan bir feminist teori ve harekettir. Ekofeministlere göre, bu baskın sistem içinde var olan kadınlar ve doğa, benzer sömürü biçimlerine maruz kalmaktadır.
Bu benzerlikler, kadınların ve doğanın sömürüsünü gösteren bir Venn diyagramı ile görselleştirilebilir. Sol dairede, sürdürülebilirliği ikinci plana atan ve kârı önceliklendiren bir sistemin sonucu olarak çevresel sömürü örnekleri bulunur. Sağ dairede ise kadınların nasıl sömürüldüğüne dair örnekler görülür: Kadınların emeği yalnızca profesyonel alanlarda değil, ev içi işlerde de değersizleştirilir. Kadınların çalışmaları genellikle erkeklerin emeklerinden daha az değer görür ve ataerkil toplumlar onlara geleneksel roller ve beklentiler dayatarak hareket alanlarını kısıtlar.
Diyagramın merkezinde ise doğa ve kadınların sömürüsüne dair ortak temalar yer almaktadır. Ekofeministler, ataerkil ve kapitalist sistemlerin hem doğayı hem de kadınları birer meta olarak gördüğünü öne sürer. Kadınlar ve doğa nesneleştirilir ve yalnızca sağladıkları faydalar doğrultusunda değerlendirilir. Doğa, kaynakları üzerinden ticarileştirilirken kadınlar ise emekleri veya dış görünümleriyle değer biçilir. Her ikisinden de sınırsızca katkı sağlamaları beklenir: Doğa insanlara sürekli kaynak sunmak zorundayken, kadınlardan da kendilerini düşünmeden başkalarına bakım ve destek sağlamaları beklenir. Son olarak, hem doğa hem de kadınlar şiddete maruz kalır; doğa çevresel yıkımla, kadınlar ise cinsiyete dayalı şiddetle karşı karşıya kalır.
Ekofeminizm terimi ilk olarak Fransız feminist aktivist Françoise d’Eaubonne tarafından 1974 yılında yayımlanan Le Féminisme ou la Mort adlı kitabında kullanılmıştır. D’Eaubonne, ekolojik ve feminist sorunların paralel olduğunu belirterek bu olguyu “çifte sorun” olarak adlandırmıştır. Ona göre hem toplumsal hem de ekolojik boyutlardaki sorunların temel kaynağı ataerkil toplum yapısıdır. Erkek egemen toplumun baskılarının hem kadınları hem de doğayı sömürdüğünü savunarak, köklü bir değişim gerekliliğini vurgulamış ve ekofeminist bir devrimi savunmuştur. Ona göre, cinsiyet eşitliği ve çevre koruma hakları eşit derecede ele alınmalıdır.
Ekofeminizmin gelişiminde önemli rol oynayan bir diğer isim ise Amerikalı feminist ilahiyatçı Rosemary Radford Ruether’dir. Ruether, “ekofeminist ilahiyat” kavramını geliştirmiştir. Bu kavrama göre, din hem kadınları hem de doğayı değersizleştirmektedir. Ruether, ekofeminist ilahiyat anlayışıyla Tanrı’nın yaratıcı gücünün erkeklerle ilişkilendirilmesini ve doğanın erkek egemen güçler tarafından kontrol edilmesi algısını sorgular. Gaia and God: An Ecofeminist Theology of Earth Healing ve Sexism and God-Talk adlı eserlerinde ekofeminist ilahiyatı ayrıntılı olarak ele almıştır.
Ekofeminizmin ortaya çıkışında etkili olan önemli tarihsel olaylardan biri, nükleer enerjiye karşı yürütülen protesto hareketleridir. 1970’lerde başlayan bu hareketler, ataerkil ve sanayileşmiş dünyanın bir sembolü olarak görülen nükleer enerjinin çevreye verdiği zarar nedeniyle ataerkil düzene karşı bir mücadele olarak görülmüştür. Bu hareketlerde kadınlar önemli roller üstlenmiştir.
Ekofeminizmin Önemi
Ekofeminizmin önemi, kadınları ve doğayı sömüren Batı merkezli erkek egemen sisteme karşı hem bir rehber hem de bir uyarı niteliğinde olmasından anlaşılabilir. Bu sistem toplumda bölünmelere yol açarak belirli bir kesimin çıkarları doğrultusunda dengesizlikler yaratmaktadır. Ekofeminizm, insan ile doğa arasındaki bağı vurgulamakla kalmaz, aynı zamanda doğayı insanlardan bağımsız olarak kendi başına da değerli bir varlık olarak tanır. Ayrıca, ataerkil sistemin doğayı yalnızca olumlu ve kontrol edilebilir bir unsur olarak tanımlamasını eleştirerek doğanın karmaşıklığını göz ardı etmesini sorgular.
Ekofeminist düşünce, doğanın ve kadının maruz kaldığı problematik durumu yalnızca toplumda oluşturulan bir algı olarak değil aynı zamanda toplumsal dengeyi bozan, ekonomik bağlantılarla da ilişkili bir yapı olarak tanımlar. Bununla birlikte çevre hareketlerinin çoğunluğu yalnızca teknik ve bilimsel yaklaşımlarla çözüm ararken, ekofeminist yaklaşım, çevre sorunlarının aynı zamanda toplum bazlı olduğunu ileri sürdüğü için daha kapsamlı çözümlere ihtiyaç duyulduğunu savunur. Bundan hareketle ekofeminist yaklaşımın yalnızca çevre koruma hareketleri ya da toplumsal cinsiyet eşitliğini savunmakla sınırlı kalmadığı, hem doğanın hem de insanın varlığını kapsayan bir durumu dile getirerek sosyal ve çevresel değişiklikler yapmak adına önemli bir rehber görevinde olduğu görülmektedir. Sonuç olarak ekofeminist yaklaşımın hem çevresel hem de toplumsal eşitlik hareketlerine daha geniş bir bakış açısı sunduğu düşünülebilir.
Ekofeminizm birçok teoriyi içeren bir harekettir. Kendi içinde birçok teoriyi içermesine rağmen, birçok daha büyük teoriyle de bağlantıları vardır. Bu makalede dört ilgili daha büyük teori vardır, bunlar Feminist Teori, Çevrecilik, Postkolonyal Teori ve Eleştirel Teori’dir.
Ekofeminizm, feminist ilkeleri çevresel sorunlara ve baskıya uygulayarak feminist teoriyi temel alır. Ataerkil sistemlerin hem kadınları hem de içinde yaşadığımız çevreyi nasıl sömürdüğünü ve zarar verdiğini eleştirir. Feminist teori, cinsiyet eşitsizliği ve kadın hakları gibi konuları uzun zamandır ele almaktadır ve ekofeminizm bu endişeleri çevresel zarara kadar genişletmektedir. Toplumdan dışlanan veya farklı görülen kadınların ve LGBTQ+ bireylerin sıklıkla hem cinsiyete dayalı hem de çevresel adaletsizliklerle karşı karşıya kaldığını ve sıklıkla çevresel mücadelelerin ön saflarında yer aldığını vurgular.
Geleneksel çevrecilik, doğayı korumaya ve önemli çevresel konular hakkında farkındalık yaratmak için zararı ele almaya odaklanmıştır. Özellikle doğanın zarar görebileceğini vurgular ancak doğanın ve insanların bir parçası olan cinsiyet ve ırk gibi toplumsal eşitsizlikleri sıklıkla görmezden gelmiştir. Ekofeminizm bu boşluğu eleştirerek, çevresel hasarın kadınları, LGBTQ+ ve yerli toplulukları dışlayan güç dinamiklerinde kök salmış bir toplumsal sorun olduğunu savunur. Ekofeminizm, ekolojik bozulmanın toplumsal, kültürel ve politik baskıyla kesişimini tanıyan daha kapsayıcı bir çevrecilik yaklaşımı için hedef belirler. Ekofeminizm, patriyarka tarafından zarar görme konusunda aynı ortak noktayı paylaşan kadınların ve LGBTQ+ bireylerin de çevrecilik kavramı altında incelenmesi gerektiğini savunur.
Postkolonyal Teori, sömürgeciliğin miraslarına odaklanır ve esas olarak sömürgecilerin hem yerli insanları hem de çevrelerini nasıl sömürdüklerini inceler. Ekofeminizm, kadınların ve doğanın sömürülmesini sömürgeci ve neokolonyalizm güç dinamikleriyle ilişkilendirerek bunu temel alır. Ekofeminizm, hem cinsiyet hem de çevre sorunları üzerindeki devam eden sömürgeci etkiyi eleştirerek, bu miraslara değinmenin önemini vurgular.
Eleştirel Teori, toplumsal yapıları sorgulayarak, sistemik baskı ve eşitsizliğin temel nedenlerini ortaya çıkarmaya çalışır. Ekofeminizm, kadınların ve doğanın ezilmesinin ataerkillik, kapitalizm ve sömürgecilikte kök saldığını vurgulaması açısından eleştirel teoriye benzer. Ekofeminizm, cinsiyet ezilmesiyle çevresel zararı ilişkilendirir ve her ikisinin de sömürü ve tahakkümü önceliklendiren sistemler tarafından meydana getirildiğini savunur.
Kavramsal ve teorik ilişkiler açısından Feminist Teori, Çevreci Teori, Postkolonyal Teori ve Eleştirel Teori incelenebilir. Tüm bu teoriler Ekofeminizmle ortak özelliklere sahip olma özelliğine sahiptir ve bu benzerlikler ekofeminizmin her teoriyle olan ilişkilerini anlamayı kolaylaştırır.
Feminist Teorinin Ekofeminizmle olan temel ilişkisi, her iki alanın da ortak bir özelliği olarak patriyarkayı işaret eden ortak bir özellik olarak belirlenebilir. Ekofeminizm çevreyle ilgili alanlardaki patriyarkal söylemlere işaret ederken Feminist Teori bunu hukuk, toplum vb. gibi daha geniş alanlarda yapar. Her iki teori de ilgili alanlarına daha büyük bir eleştiri getirir. Ekofeminizm bunu çevresel kaygıların cinsiyetle ilgili özelliklerini vurgulayarak yapar ve Feminist Teori hayatın her alanında cinsiyetle ilgili özelliklere işaret eder. Her ikisi de argümanlarında kesişimselliği dikkate alma eğilimindedir. Her iki teorinin de çevreye odaklanması, çevreci teori ile ekofeminizm arasındaki temel bağ olabilir. Hem Ekofeminizm hem de Çevreci Teori, çevreyi ana alanları olarak görür ve her ikisi de sömürüyü eleştirir. Eleştirdikleri sömürü her ikisi de insanlar tarafından sağlanıyor olsa da, ekofeminizm, Çevreci Teori bu konuda cinsiyeti uzmanlaştırmadığında sömürünün cinsiyet niteliğine odaklanır. Her iki teori de egemenlik ve gücü sorgular, ancak önceki duruma benzer şekilde Çevreci Teori bunu cinsiyetten bağımsız olarak insanlığa uygularken, ekofeminizm bu bakış açısını cinsiyet ilişkilerine indirger.
Postkolonyal Teori ve Ekofeminizm, toprakları kendi içlerinde ve ayrıca insanlarını birbirine bağlama konusunda aynı özelliğe sahiptir. Ekofeminizm ve Feminist Teorinin ilişkisine benzer şekilde, cinsiyete dayalı baskıyı da sorgularlar. Her ikisinin de karşı karşıya olduğu bir diğer birbirine bağlı sorun, her iki teorinin argümanlarında da gözlemlenebileceği gibi, ataerkilliktir. Eleştirel Teori, Ekofeminizmle aynı düalizmlere direnme örüntüsünü sergiler. Düalizmler, her iki teorinin de argümanlarını oluştururken karşılaştığı ortak bir sorundur. Sistemleri sorgulamak, her iki teorinin de ortak bir özelliğidir. Sistemlerin bu şekilde sorgulanması, ayrıca baskının sorgulanmasını da içerir ancak bu ilişkideki önemli fark, ekofeminizmin bu özelliklere odaklanan cinsiyeti olarak kalır.
Ekofeminizmin Feminist, Çevreci, Postkolonyal ve Eleştirel teorilerle olan tüm ilişkileri, ilgi alanlarının her yönünü inceleyerek daha büyük resmi yakalamanın önemini kanıtlıyor
Works Cited / Kaynakça
Cambourakis, Isabelle. “Ecofeminism in Europe: A Social Movement from the 1980s.” Encyclopédie d’histoire numérique de l’Europe, 1 Mar. 2024, https://ehne.fr/en/node/21999.
Derzelle, Iris. “Françoise d’Eaubonne’s Ecofeminism: An Overlooked Left-Wing Perspective.” Translated by Renuka George, 22 March 2024.
Goldsmith, Saanjana. “Beyond the Conventional Gender Roles: The Role of Women in Anti-Nuclear Movements.” Modern Diplomacy, 9 Mar. 2021, https://moderndiplomacy.eu/2021/03/09/beyond-the-conventional-gender-roles-the-role-of-women-in-anti-nuclear-movements/.
Longenecker, Marlene. “Women, Ecology, and the Environment: An Introduction.” NWSA Journal, vol. 9, no. 3, 1997, pp. 1–17. JSTOR, http://www.jstor.org/stable/4316527.
Nazlıcan Adıgüzel, Irmak Şengezer, Yağmur Gönen, Sueda Cebeci ve Halise Karaca
