Bu poster, 2024 Güz döneminde TED Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümünde Doç. Dr. Başak Ağın’ın verdiği Çevreci Beşerî Bilimlere Giriş dersinin sunumları için Beste Sağlam, Ceren Toktaş, Işıl Pınar Avcı, Melis Bilgin ve Rüveydanur Yılmaz tarafından (görsel için Yapay Zeka yardımıyla) hazırlanmıştır. İçeriği Sevilay Keçelioğlu yayına hazırlamıştır.
This poster is prepared (with the help of AI for the visuals) and presented by Beste Sağlam, Ceren Toktaş, Işıl Pınar Avcı, Melis Bilgin, and Rüveydanur Yılmaz in the Introduction to Environmental Humanities course taught by Assoc. Prof. Dr. Başak Ağın at TED University, Department of English Language and Literature in the Fall Semester of 2024. The content is checked and proofread by Sevilay Keçelioğlu.
Material ecocriticism is a dynamic branch of ecocriticism that emphasizes the physical dimensions of the environment. It examines how literature, culture, and art engage with or represent the material world. Unlike traditional approaches that predominantly focus on human experiences and perspectives, material ecocriticism expands its scope to include non-human species and the physical forces that constitute the world around us.
Ecocritics generally argue that literature has the potential to reshape cultural perceptions, highlight the interconnectedness of humanity and nature, and elucidate their mutual impacts. At the beginning of the semester, we discussed how literature can serve as a tool to influence ideas and, consequently, instigate environmental change. However, material ecocriticism diverges from this anthropocentric view by asserting that nature does not require humans to narrate its story. Nature, in this framework, possesses its own inherent narrative power, capable of expressing itself independently of human mediation. According to this perspective, the “real” storytelling should originate from nature itself, as every element of the natural world has its unique story and interactions with its surroundings.
For instance, consider a river. From a human viewpoint, it may be reduced to a mere puddle, but in the material ecocritical perspective, it is far more than that. A river serves as a habitat for aquatic animals, a water source, and even a directional guide for birds. For plants, it holds significance beyond human comprehension. These meanings exist intrinsically, independent of human interpretation.
Serenella Iovino and Serpil Oppermann articulate this perspective succinctly:
“Matter’s ‘narrative’ power creates configurations of meanings and substances, which enter with human lives into a field of co-emerging interactions” (Iovino and Oppermann 97).
This conceptualization underscores the idea that matter itself possesses agency and meaning, dynamically influencing both human and non-human interactions. It reflects the interplay between materiality and semiotic-discursive processes, shaping ecological narratives in profound and complex ways.
Material ecocriticism emphasizes the active agency of the non-human world in shaping narratives, proposing that elements like rivers, winds, plants, and mountains possess their own forms of agency. This perspective challenges the human-centered approach to history and storytelling, suggesting that nature’s stories are shaped not just by human actions but also by the intrinsic forces of the natural environment. By recognizing these material agencies, we create space for a storytelling tradition that includes the voices of non-human entities, offering a more holistic view of environmental relationships. This approach transforms how we understand the interplay between humans and the natural world, acknowledging the complex, dynamic forces that shape both narratives and the lived environment. This framework expands storytelling to include the voices and actions of non-human forces, inviting richer, more complex narratives that reflect the true interdependence between humanity and the environment. In doing so, it promotes a deeper understanding of environmental relationships, urging us to consider the agency of the natural world in the creation of history and culture.
“New materialisms” is reshaping environmental humanities by rethinking matter, material relationships, and agency. This shift is set to deeply influence fields like ecocriticism, feminism, and environmental philosophy. It is an idea that is becoming important in environmental studies. It challenges the old way of thinking that separates humans from everything else—like animals, plants, and even natural forces. Instead, it suggests that everything in the world, not just humans, has an active role in shaping the environment. So, animals, plants, and natural forces are not just passive objects; they can influence and be influenced by their surroundings, just like we do. This idea helps us think of the world as all connected and interactive, rather than split into separate categories.
Advancing this new materialist idea, one of the key goals of material ecocriticism is to explore how substances, objects, and forces—both natural and human-made—shape the narratives we create about our planet and our place within it. This perspective invites us to view the physical world not as a passive backdrop to human activity but as an active participant in the storytelling process. For instance, the erosion of a coastline is not merely a geological occurrence; it is a story told by nature, revealing the ongoing interactions between water, wind, and rock over time. Similarly, the migration patterns of animals are more than biological phenomena; they are dynamic narratives that reflect changing ecosystems, climate conditions, and the intricate web of relationships between species. By recognizing these processes and events as meaningful “stories,” material ecocriticism challenges us to reconsider how we interpret and respond to the world around us. Through this lens, we can gain deeper insights into survival, adaptation, transformation, and interconnectedness—insights that are essential for understanding our shared ecological future.
In conclusion, material ecocriticism offers a transformative framework for rethinking the relationship between humans and the natural world, moving beyond the conventional boundaries that separate them. By centering the agency of non-human entities—whether rivers, animals, plants, or natural forces—this perspective challenges the traditional human-centered narratives and acknowledges that nature has its own inherent power to shape stories. These stories, told by the earth, air, water, and creatures, are not merely passive events but active processes that reveal the complex interconnections between all forms of life. In recognizing these material agencies, we open up new ways of understanding environmental relationships, one that does not prioritize human experience but rather celebrates the dynamic interplay of all entities, human and non-human alike. This broader, more inclusive view encourages a deeper engagement with the planet’s ongoing stories of transformation, adaptation, and survival. Material ecocriticism calls us to reflect on the ecological impact of our actions and reimagine our role within the web of life, acknowledging that true environmental stewardship can only be achieved by honoring the agency and narratives of the natural world itself. Through this expanded storytelling, we not only enrich our understanding of the environment but also pave the way for more sustainable, interconnected futures.
Works Cited
Iovino, Serenella, and Serpil Oppermann. Material Ecocriticism. Indiana University Press, 2014.
Maddeci ekoeleştiri, çevrenin fiziksel boyutlarına odaklanan dinamik bir ekoeleştiri dalıdır. Edebiyat, kültür ve sanatın maddesel dünya ile nasıl etkileşim kurduğunu ya da onu nasıl temsil ettiğini inceler. Geleneksel yaklaşımların çoğunlukla insan deneyimlerine ve perspektiflerine odaklanmasının aksine, maddeci ekoeleştiri, insan dışı türleri ve dünyayı oluşturan fiziksel güçleri de kapsamına alır.
Ekoeleştirmenler genellikle edebiyatın, kültürel algıları dönüştürme, insanlık ve doğa arasındaki karşılıklı etkileşimi vurgulama ve bu ilişkinin etkilerini açıklama potansiyeline sahip olduğunu savunurlar. Dönem başında, edebiyatın fikirleri değiştirme ve buna bağlı olarak çevresel değişikliklere yol açma aracı olabileceğini tartıştık. Ancak maddeci ekoeleştiri, bu antroposantrik (insan merkezli) bakış açısından ayrılarak, doğanın kendi hikâyesini anlatmak için insana ihtiyaç duymadığını öne sürer. Bu çerçevede doğa, insan aracılığına gerek duymaksızın kendi anlatı gücüne sahiptir. Bu perspektife göre “gerçek” hikâye anlatımı, doğanın kendisinden gelmelidir; çünkü doğanın her bir unsuru, çevresiyle benzersiz bir hikâye ve etkileşim taşır.
Örneğin bir nehri ele alalım. İnsan bakış açısından bir nehir, yalnızca bir su birikintisi olarak görülebilir. Ancak maddeci ekoeleştirel perspektiften bakıldığında, bir nehir bundan çok daha fazlasıdır. Bir nehir, su canlıları için bir yaşam alanı, kuşlar için bir su kaynağı ya da bir yön belirleyicidir. Bitkiler içinse, insan algısının ötesinde anlamlar taşır. Bu anlamlar, insan yorumuna ihtiyaç duymaksızın kendiliğinden var olur.
Serenella Iovino ve Serpil Oppermann bu perspektifi şu şekilde ifade eder:
“Maddenin ‘anlatı’ gücü, anlamların ve maddelerin yapılandırılmasını sağlar ve bu, insan yaşamlarıyla birlikte ortaya çıkan etkileşim alanlarına girer” (Iovino ve Oppermann 97).
Bu kavramlaştırma, maddenin kendisinin bir özne olduğunu ve anlam taşıdığını, insan ve insan dışı etkileşimleri dinamik bir şekilde etkilediğini vurgular. Aynı zamanda ekolojik anlatıların oluşumunda, maddesellik ile semiyotik-söylemsel süreçlerin etkileşimini derin ve karmaşık bir şekilde yansıtır.
Maddeci ekoeleştiri, nehirler, rüzgarlar, bitkiler ve dağlar gibi unsurların kendi faillik (eyleyicilik) biçimlerine sahip olduğunu öne sürerek, anlatıları şekillendirmede insan olmayan dünyanın aktif eyleyiciliğini vurgular. Bu bakış açısı, tarih ve hikaye anlatıcılığına insan merkezli yaklaşıma meydan okuyor ve doğanın hikayelerinin sadece insan eylemleri tarafından değil aynı zamanda doğal çevrenin kendine özgü güçleri tarafından da şekillendiğini öne sürüyor. Bu maddesel aktörleri tanıyarak, insan olmayan varlıkların seslerini içeren ve çevresel ilişkilere daha bütünsel bir bakış açısı sunan bir hikaye anlatma geleneğine alan yaratıyoruz. Bu yaklaşım, hem anlatıları hem de yaşanan çevreyi şekillendiren karmaşık, dinamik güçleri kabul ederek, insanlarla doğal dünya arasındaki etkileşimi anlama biçimimizi değiştiriyor. Bu çerçeve, hikaye anlatımını insan dışı güçlerin seslerini ve eylemlerini içerecek şekilde genişleterek, insanlık ve çevre arasındaki gerçek karşılıklı bağımlılığı yansıtan daha zengin, daha karmaşık anlatıları davet ediyor. Bunu yaparken, çevresel ilişkilerin daha derin bir şekilde anlaşılmasına olanak tanır ve bizi tarihin ve kültürün yaratımında doğal dünyanın rolünü dikkate almaya teşvik eder.
“Yeni materyalizmler” maddeyi, maddesel ilişkileri ve eyleyiciliği yeniden düşünerek çevreci beşeri bilimleri yeniden şekillendiriyor. Bu değişim, ekoeleştiri, feminizm ve çevre felsefesi gibi alanları derinden etkiliyor. Bu düşünce, günümüzde çevre çalışmalarında önemli bir rol oynamaktadır. İnsanları hayvanlar, bitkiler ve hatta doğal güçler gibi her şeyden ayıran eski düşünce tarzına meydan okur. Bunun yerine, dünyadaki her şeyin, sadece insanların değil, çevreyi şekillendirmede aktif bir role sahip olduğunu öne sürer. Yani, hayvanlar, bitkiler ve doğal güçler sadece pasif nesneler değildir; tıpkı bizim yaptığımız gibi çevrelerini etkileyebilir ve çevrelerinden etkilenebilirler. Bu fikir, dünyayı ayrı kategorilere ayrılmak yerine, birbirine bağlı ve etkileşimli olarak düşünmemize yardımcı olur.
Bu yeni materyalist düşünceden hareketle, maddeci ekoeleştirinin ana hedeflerinden biri, maddelerin, nesnelerin ve kuvvetlerin (hem doğal hem de insan yapımı) gezegenimiz ve onun içindeki yerimiz hakkında yarattığımız anlatıları nasıl şekillendirdiğini keşfetmektir. Bu bakış açısı bizi fiziksel dünyayı insan faaliyetinin pasif bir arka planı olarak değil, hikaye anlatma sürecinin aktif bir katılımcısı olarak görmeye davet ediyor. Örneğin kıyı şeridindeki erozyon yalnızca jeolojik bir olay değildir; su, rüzgar ve kaya arasında zaman içinde devam eden etkileşimleri ortaya koyan, doğanın anlattığı bir hikayedir. Benzer şekilde hayvanların göç hareketleri de biyolojik olgulardan daha fazlasıdır; değişen ekosistemleri, iklim koşullarını ve türler arasındaki karmaşık ilişkiler ağını yansıtan dinamik anlatılardır. Maddeci ekoeleştiri, bu süreçleri ve olayları anlamlı “hikayeler” olarak kabul ederek, bizi etrafımızdaki dünyayı nasıl yorumladığımızı ve ona nasıl tepki verdiğimizi yeniden düşünmemizi sağlar. Bu bakış açısı sayesinde hayatta kalma, uyum sağlama, dönüşüm ve birbirine bağlılığa ilişkin daha derin içgörüler elde edebiliriz; bunlar, ortak ekolojik geleceğimizi anlamak için gerekli olan içgörülerdir.
Sonuç olarak, maddeci ekoeleştiri, insanlar ve doğal dünya arasındaki ilişkiyi yeniden düşünmek ve onları ayıran geleneksel sınırların ötesine geçmek için dönüştürücü bir çerçeve sunmaktadır. Nehirler, hayvanlar, bitkiler ya da doğal güçler gibi insan dışı varlıkların eylemlerini merkeze alan bu bakış açısı, geleneksel insan merkezli anlatılara meydan okumakta ve doğanın hikayeleri şekillendirmek için kendi içsel gücüne sahip olduğunu kabul etmektedir. Toprak, hava, su ve canlılar tarafından anlatılan bu hikayeler sadece pasif olaylar değil, tüm yaşam formları arasındaki karmaşık bağlantıları ortaya çıkaran aktif süreçlerdir. Bu maddesel eyleyicileri tanıyarak, çevresel ilişkileri anlamanın yeni yollarını açıyoruz; insan deneyimine öncelik vermeyen, bunun yerine insan ve insan olmayan tüm varlıkların dinamik etkileşimini kutlayan bir anlayışı kucaklıyoruz. Bu daha kapsamlı bakış açısı, gezegenin süregelen dönüşüm, adaptasyon ve hayatta kalma hikayeleriyle daha derin bir etkileşimi teşvik eder. Maddeci ekoeleştiri bizi eylemlerimizin ekolojik etkileri üzerine düşünmeye ve yaşam ağı içindeki rolümüzü yeniden hayal etmeye çağırırken, gerçek çevre yönetiminin ancak doğal dünyanın kendi eylemlilik ve anlatılarını onurlandırarak başarılabileceğini kabul eder. Bu daha genişletilmiş hikaye anlatımı sayesinde, sadece çevre anlayışımızı zenginleştirmekle kalmıyor, aynı zamanda daha sürdürülebilir, birbirine bağlı geleceklerin yolunu açıyoruz.
KAYNAKÇA
Iovino, Serenella, and Serpil Oppermann. Material Ecocriticism. Indiana University Press, 2014.
